Meer innovatie nodig in voedselproductie

Nur America is directeur en oprichter van consultancybedrijf Newness. 

14 november 2012

De food & beverage-industrie is de grootste productie-industrie in de EU. Ze genereert 1050 miljard euro omzet, wat neerkomt op dertien procent van de omzet van de Europese productie-industrie. In de sector werken 4,3 miljoen mensen, veertien procent van de totale werkgelegenheid in de Europese productie-industrie. Er zijn 310 duizend ondernemingen, waarvan 99 procent mkb. De export bedraagt 53,7 miljard euro, de import 50,8 miljard.

Op dit moment ziet de foodindustrie zich geconfronteerd met grote veranderingen, onder meer door veranderende eisen en lifestyle van consumenten, dieetgerelateerde ziektes, schaarste aan grondstoffen, internationale concurrentie en milieudruk. Daarom is het belangrijk dat de voedselproductie duurzamer wordt en hogere toegevoegde waarde levert. Meer innovaties zijn dus nodig om de foodindustrie concurrerend te houden. Een juiste houding, creatief denken, de bereidheid om te innoveren en samen te werken, luisteren naar de consument en commitment om te veranderen, zijn noodzakelijk om de industrie bij de tijd te houden. Ook zijn andere verbeteringen nodig zoals meer investering in R&D en regelgeving die innovatie ondersteunt.

Een van de gebieden die veel aandacht moet krijgen van innovators is duurzaam gebruik van middelen. Denk daarbij aan de vermindering van energieverbruik, carbon footprint en afval, hergebruik van reststromen en water, en alternatieve grondstoffen en bronnen. Biotechnologie zal hier een belangrijke rol spelen voor producten zoals biobrandstoffen of biokunststoffen. Dit zal leiden tot de ontwikkeling van een biogebaseerde economie over verschillende sectoren heen.

In de voedselketen gaat veel voedsel verloren. Alleen al in Nederland gooien consumenten elk jaar voor 4,4 miljard euro aan eten weg. Door intelligente en actieve verpakkingen die gebruikmaken van sensoren en biogebaseerd verpakkingsmateriaal is het mogelijk de houdbaarheid van voedsel te verhogen en onnodige verspilling te voorkomen.

We zien verschillende trends in de consumentenwereld: steeds meer ouderen, meer eenpersoonshuishoudens, minder kinderen, vervaging van de grenzen tussen werk en vrije tijd, aandacht voor gezonde levensstijl, bereidheid om meer te betalen voor gezond voedsel met hogere kwaliteit, voorkeur voor regionale en biologische producten, convenience food, individueel aangepaste en functionele voeding. Ontwikkeling van innovatieve, gezonde en kwalitatief hoogwaardige voedingsproducten wordt de uitdaging voor de industrie met toenemende aandacht voor voedselhygiëne, veiligheid en kwaliteit. Procestechnologie, milde conserveringstechnieken, scheidingstechnologie, innovatieve bereidingstechnologie, biologische zuivering en sensoren zullen bijdragen aan de kwaliteit van nieuwe producten. Onderzoek naar biotechnologie kan ook leiden tot meer duurzame voedselproductie en voedsel. Verder moet de voedselketen ook innoveren in de manieren waarop ze de producten naar de consument brengt.

De foodindustrie is traditioneel gericht op productie- en kostenefficiëntie, namelijk veel produceren tegen zo laag mogelijke kosten. Deze productiesystemen zijn niet flexibel genoeg om in te spelen op veranderingen in de marktvraag. Er is behoefte aan flexibele en geavanceerde voedselverwerkende apparatuur. Samenwerking met hightech toeleveranciers die mechatronica, motionsystemen, besturingstechnologie, procesautomatisering en verscheidene softwareoplossingen aanbieden, zal realisatie van dit soort apparatuur versnellen.

De foodindustrie is ook een sterk gereguleerde sector waar de voedselveiligheid vooropstaat. Daarom leggen veel fabrikanten een grotere nadruk op kwaliteit, reproduceerbaarheid en veiligheid door automatisering, naast de productiviteitsverbetering en kostenreductie door het automatiseren van menselijke taken. We zien steeds meer programmeerbare controllers, robotsystemen, data-acquisitie en informatiemanagementsystemen geïntegreerd in de productielijnen. Robots gecombineerd met vision en sensoren worden gebruikt voor inspectie, meten, tracking en tracing, waardoor de snelheid en de efficiëntie van de productie worden verhoogd. Door automatisering wordt de ruimte die nodig is voor de productielijnen minder want de verticale ruimte wordt ook benut. Verder biedt automatisering mogelijkheden voor proactief monitoren en informatiebeheer voor preventieve onderhoudsstrategieën.

Naast technologische innovatie is ook sociale innovatie noodzakelijk, waarbij mensen en bedrijven openstaan voor nieuwe externe samenwerking om de keten te optimaliseren en een nieuw ecosysteem te creëren. Dit maakt marktinnovaties mogelijk.

De industrieën rond hightech systemen en materialen, en food hebben een sterke thuisbasis in Nederland. Ons land kan profiteren van deze sterke sectoren. Samenwerking tussen bedrijven in HTSM en food en cross-industriële investeringen maken nieuwe innovaties mogelijk en verhogen de concurrentiekracht van onze industrie wereldwijd.